De New Knowledge Club is een dynamische vereniging met dito interesses. Het was daarom een goede keus om haar leden op de avond van 1 februari 2007 te tracteren op een lezing over spiral dynamics. Gastspreker daarvoor was de heer Max Herold, bedrijfs- en informatie- maar bovenal veranderkundige, senior organisatie-adviseur bij de Rijksoverheid en stuwende kracht achter de website www.managementissues.com. De heer Herold is schrijver van het boek "Denkfundamenten ontsluierd" waarin hij het begrip spiral dynamics introduceert. Verder geeft hij trainingen en workshops bij diverse organisaties in binnen- en buitenland.

De heer Herold begon zijn lezing door te wijzen op de recente doch snel groeiende belangstelling voor spiral dynamics. Deze moeten een nieuw helder licht doen schijnen op (vaak multicurele) sociale en organisatorische problemen, een licht dat wordt gevoed door een batterij die de afgelopen vijftig jaar krachtig is opgeladen door grondig onderzoek, met name door de Amerikaanse hoogleraar Clare W. Graves. Graves onderzocht een door Maslov geponeerde variëteit aan denkfundamenten door ze testen in veranderende contexten. Maslov had zich op zijn beurt weer gebaseerd op het onderzoek van Goldstein naar zelfrealisatie waaruit was gebleken dat de zucht hiernaar zeer wisselend over de mensen is verdeeld. Graves was er zeer op gebrand zijn vindingen goed te staven. Hij nam derhalve ruim de tijd.

Graves ontwikkelde uiteindelijk een bio-psychisch-sociaal raamwerk van dynamische waarden-systemen. De dynamiek vertaalde zich in een spiraalvormige (en meestal opwaartse) evolutionaire ontwikkeling. Deze wentelt zich rond twee assen: enerzijds een steeds complexer wordende context van problemen en uitdagingen; anderzijds een reeks van zich evoluerende waardensystemen die vaak een onvermijdelijke en derhalve ideale match vormen met hun context. Deze matches worden uitgedrukt in warme kleuren (beige, rood, paars, oranje en geel) die staan voor een egocentrisch gevoel en koude kleuren (blauw en groen) die staan voor een groepsgevoel. Hieronder volgt de evolutionaire volgorde:

Beige heeft het wereldbeeld van de primitieve mens die zich op de zeer korte termijn slechts bezighoudt met primaire levensbehoeften en zich verder onbewust is van zijn omgeving.

Paars ervaart de wereld als mysterieus en bedreigend. In zijn behoefte aan veiligheid geeft het individu zich volledig over aan de bescherming maar ook de dominante rituelen en offers van de clan of groep.

Rood is de kleur van de ruwe, impulsieve en dominante eenling en staat model voor de meedogenloze heerser. Deze leeft schaamteloos zijn haantjesgedrag uit in de pikorde, laat zich niet ontmoedigen door straf maar voelt zich juist onaantastbaar en onoverwinnelijk. Hij denkt echter op de korte termijn.

Blauw is de kleur van de conformist die zich schikt naar de autoriteit van de organisatie. Hij volgt absolute regels en instructies opgelegd van bovenaf en steekt zijn hoofd niet boven het maaiveld uit.

Oranje is de kleur van de moderne, strategische en calculerende opportunist die zijn eigen status, ambities en gewin boven alles stelt. Hij verdedigt schijnbaar de belangen van een (vaak blauwe) orga-nisatie maar hij leeft volgens zijn eigen verborgen agenda. Zijn bestaan is materieel en weinig zinvol.

Groen is de gevoelsmens die zingeving zoekt en vindt in gelijkgestemde communities. Hij is niet bang om te geven en vertrouwt op de medewerking van een collectief dat soms echter verzandt in consensus.

Geel is de kleur van de onverschrokken, ongebonden, transparante en tolerante creatieve vrijdenker.

De boeiende lezing van de heer Herold bracht veel verheldering maar ook veel geanimeerde discussie teweeg. De klok van de universiteit wees echter al snel een onverbiddelijk tijdstip aan. En dus werd de avond nog elders genoeglijk voortgezet.

John Schuurman Hess
New Knowledge Club.